على زمانى قمشه اى

364

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

زيجهاى معروف تاريخ تدوين زيج ( زيگ ) به زبانهاى قبل از جاماسب حكيم برمىگردد كه حدود 6 قرن قبل از ميلاد حضرت مسيح عليه السّلام است ، زيرا جاماسب كتاب « فرهنگ ملوك » يا « جاماسب‌نامه » را تأليف نمود و تا پنج هزار سال احوال كواكب را در آن بيان كرد ، چنان‌كه فردوسى در اين زمينه سروده است : بخواند آن زمان شاه جاماسب را * همه فالگيران لهراسب را برفتند با زيگ‌ها در كنار * بپرسيد شاه از گيو اسفنديار ازاين‌رو منجمان نزد شاهان از زمانهاى بسيار دور صاحب‌منصب و مقرّب بودند . و حتى بعد از اسلام خلفاى عباسيان مانند منصور و ديگر خلفاء پيوسته اخترشناسى همراه داشتند با او مجالست داشته و در گزينش اوقات براى امور به او اعتماد داشتند . خلاصه اينكه پيوسته رصد و زيج بعد از عصر جاماسب برقرار بوده است از جمله زيجها : 1 . رصد « اقطيمن و ميطن » كه در عمل رصد اسكندريهء بزرگ در مصر شركت داشتند و زمان آنان 571 سال قبل از بطليموس است . 2 . رصد تيمو خارس ، وى 520 سال قبل از بطليموس و مجسطى اوست . 3 . زيج منظم ابرخس حكيم ( هيپارك 150 ق م ) كه تا 600 سال تنظيم شده بود و قبل از اسلام به 743 سال رصد شده بود . 4 . رصد بطليموس قلوذى در اسكندريه در اوايل قرن دوم بعد از ميلاد به وقوع پيوست ، رصدهاى بطليموس تا مدتى طولانى مرجع و مبناى اخترشناسان بود .